مسجد بسيارند . در شهر تونس مساجد جامع ديگرى نيز وجود دارد ؛ حتى در ربضهاى شهر مساجدى است كه اهميت آنها كمتر از مسجد جامع بزرگ شهر نيست . در اين مساجد ، مدارسى براى طالبان علم وجود دارد و برخى از زاويه‌هاى شهر جايگاه صوفيان است و موقوفات اين مؤسسات دينى كفايت ادارهء آنها را مىكند . شهر تونس منظره‌اى زيبا دارد ؛ خانه‌ها از سنگ تراشيده شدهء رگه‌دار در بهترين شكل آن و سقف آنها از سراميك و گچبريها به روش هنرى خاصى درست شده و بيشتر آنها مربع شكل است و با رنگهاى روشن درخشان تزيين شده است . بيشتر خانه‌ها بيش از يك طبقه ندارند . درهاى خانه‌ها زيباست و دو لنگه دارد و از چند پلهء زيبا وارد خانه مىشوند . مردم شهر در زيباسازى درهاى منزل خود با هم رقابت مىكنند . شهر تونس حمامهاى متعددى دارد كه از حمّامهاى شهر فاس ، از جهت راحتى و نظم بهتر است ؛ ولى زيبايى و وسعت كمترى دارند . در بيرون شهر تونس باغهاى بزرگ ميوه ، همچون پرتقال و ليمو فراوان است كه ميوه‌هاى شگفت و انواع گلهاى زيبا دارد ؛ بويژه در جايى به نام باردو « 1 » كه باغهاى شاهى و كاخهاى بزرگ در آن است . اين كاخها از سنگهاى تراشيده با نقشهاى زيبا ساخته شده است . به مسافت چهار ميل از شهر ، باغهاى زيتون قرار دارد كه زيتون آنها به مصر صادر مىشود . زنان تونسى لباس زيبايى مىپوشند و هنگام خروج از خانه ، چهره‌هاى خود را مىپوشانند و چادرى به نام سفسارى به سر مىكنند كه با عصابه ( سربند ) و بندى پهن آن را به پيشانى خود مىبندند ؛ به طورى كه سرهاى آنها مانند سرهاى عمالقه است . آنان به غير از زيور و زينت ، عطر نيز به كار مىبرند . در بازارها ، عطّاران آخرين كسانى هستند كه دكانهاى خود را تعطيل مىكنند . « 2 » در 941 ق / 1534 م خير الدين بارباروسا به درخواست يكى از امراى حفصى ، شهر تونس را گرفت ؛ هرچند آن را از دست داد . سرانجام ، سنان پاشا در 982 ق / 1574 م شهر تونس را گرفت و تمام ناحيه تونس را تابع دولت عثمانى كرد . از اين زمان ، پاشاها تونس را اداره مىكردند تا

--> ( 1 ) . Bardo ( 2 ) . وصف افريقيا ؛ ج 2 ، ص 70 - 71 ، 74 - 78 .